بررسی سینمای اسارت در «فیلم نگار اسارت»

مسعود ده نمکی به عنوان گرد آورنده این مجموعه در مقدمه کتاب حاضر درباره بکارگیری ابزارهای مدرن همچون سینما برای نمایاندن جلوه های ماندگار انقلاب اسلامی اظهار میدارد:(…سینما در مقام یکی از ابزار های نو آمده از جوامع دیگرلحاظ تاثیر شگرفی که بر مخاطبان خود به جای میگذارد از چنان ظرفیت ها و امکانات گسترده ای در زمینه بیان حقیقت انقلاب اسلامی برخوردار است که نادیده گرفتن آن توسط برخی ساده اندیشان،دردناک ترین ظلمی است که بر کلیت این روشنایی راهنما گر وارد می شود.

 

9647801165._SS,240_

سایت جامع آزادگان: کتاب« فیلم نگار اسارت» با موضوع معرفی آثار تولید شده در سینما درباره اسارت به کوشش مسعود ده نمکی تهیه و تالیف و توسط موسسه فرهنگی و هنری شهید آوینی در سال ۱۳۸۴ چاپ و منتشر شده و در بازار کتاب عرضه گردیده است.

موسسه فرهنگی هنری شهید آوینی در سال ۱۳۸۴ به مناسبت پانزدهمین سالگرد ورود آزادگان به میهن اسلامی،با همکاری و همایت ستاد کل رسیدگی به امور آزادگان اقدام به انتشار مجموعه کتاب هایی با عنوان فرهنگ نامه اسارت نمود. هدف از این اقدام آن بود که علاوه بر ایجاد امکان مراجعه آسان محققان و پژوهشگران به منابع و ماخذ موجود درباره اسارت و آزادگان از قبیل کتاب، مقالات و یادداشت های جراید، فیلم، عکس و تصویر و … برای تحقیق و مطالعه، زمینه آشنایی و دسترسی آنان با مستندات و منابع تحقیق نیز فراهم آید.

این موسسه در گام اول به معرفی کتاب های منتشره  در زمینه اسارت و آزادگان پرداخت و جلد اول این مجموعه با عنوان کتابشناسی  اسارت به چاپ و در مرحله بعد یادداشت ها و مقالات مندرج در روزنامه ها و جراید که مرتبط با موضوع اسارت و آزادگان بود در کتابی به نام آزادگان  درجراید گردآوری گردید.

در مراحل بعد مجلات سوم و چهارم این مجموعه که اختصاص به فیلم ها و عکس ها و تصاویر دوران اسارت و عزیزان آزاده داشت با عناوین (فیلم نگار اسارت) و(اسارت آزادگان به روایت تصویر)به بازار کتاب عرضه شد.

کتاب حاضر سومین جلد از فرهنگ نامه اسارت می باشد که با نام «فیلم نگار اسارت» به معرفی فیلم ها و آثار سینمایی تولید شده درباره اسارت می پردازد.

فیلم نگار اسارت در بردارنده اسامی و مشخصات یک صد و چهل فیلم و اثر سینمایی است که در متن و حاشیه آنها نشانه ای از اسارت و اسرا دیده می شود و در دو بخش ایرانی و خارجی ارائه گردیده است.

مسعود ده نمکی به عنوان گرد آورنده این مجموعه در مقدمه کتاب حاضر درباره بکارگیری ابزارهای مدرن همچون سینما برای نمایاندن جلوه های ماندگار انقلاب اسلامی اظهار میدارد:(…سینما در مقام یکی از ابزار های نو آمده از جوامع دیگرلحاظ تاثیر شگرفی که بر مخاطبان خود به جای میگذارد از چنان ظرفیت ها و امکانات گسترده ای در زمینه بیان حقیقت انقلاب اسلامی برخوردار است که نادیده گرفتن آن توسط برخی ساده اندیشان،دردناک ترین ظلمی است که بر کلیت این روشنایی راهنما گر وارد می شود.

وی در بخشی از این مقدمه،اشاره ای نیز علت و چرایی تالیف این کتاب دارد:

(… ضرورت پرداختن و نیز فراهم آوردن قالبی مرجع گونه برای آن دسته از فیلم هایی که در سینمایایران و سایرکشوها پیرامون موضوعی چون اسارت ساخته شده اند،

پدیدآورندگان این تحقیق را برآن داشت تا با گردآوری مچموعه ای از نشانه های اطلاعاتی و موضوعات اتصالی مربوط به فیلم های ساخته شده براساس اسارت شکل گیری مجموعه ای چون فرهنگ نامه اسارت را علاوه بر کتب و جراید، در حوزه های دیگری همچون سینما نیز تحقق بخشد.

فیلم نگار اسارت از دو فصل تشکیل شده است که فصل اول آن اختصاص به معرفی آثار تولید شده در سینمای ایران دارد و در دومین فصل اطلاعات فیلم های ساخته شده که کشورهای دیگر جهان به مخاطب عرضه گردیده است.

در فصل اول با عنوان فیلم های ایرانی چهل اثر سینمایی تولید شده در کشور به زعم مولف مرتبط با موضوع اسیر و اسارت بوده گرد آوری و معرفی شده است.

وی در ابتدای فصل اول طی یادداشتی با عنوان آسیب شناسی تصویر اسارت در سینمای معاصر ایران به برسی موضوع اسارت و آزادگان در فیلم های ایرانی میپردازد.

نویسنده در نوشته های خود عدم توفیق سینمای ایران در ترسیم و ارائه تصویری واقعی و ملموس از زندگی اسیران ایرانی در سال های اسارت را مورد توجه قرار داده و از نگاه خود علل آن را برشمرده است.

وی ضعف مفرط فیلمنامه نویسان و فیلم سازان ایرنی در شناخت رفتارهای فردی و جمعی عنصر ایرانی را اصلی ترین کاستی سینمای ایران در تشریح موضوع اسارت می داند و به عبارت دیگر عدم درک و شناخت عوامل اصلی تولید فیلم از زندگی اسرای ایرانی و بیگانگی بارفتارها و احساسات درونی فردی و جمعی آنان در ایام اسارت در اسارتگاه های عراق،اصلی ترین دلیل در عدم توفیق فیلم های ایرانی در برقراری ارتباط با تماشاگران است.

مولف پس از این یادداشت به معرفی ۴۰ فیلم ایرانی مرتبط با موضوع اسارت و آزادگان به ترتیب حروف الفبا،می پردازد.

روش کار نویسنده در کتاب حاضر برای معرفی آثار سینمایی ایرانی با موضوع اسارت بدین گونه است که در ابتدا نام فیلم و اطلاعات مهم مربوط به عوامل و دست اندرکاران تولید هر فیلم مانند کارگردان، فیلمانه نویس، تدوینگر،بازیگران، موسیقی، سال ساخت، مدت زمان فیلم، تهیه کننده و …. اعلام شده و پس آن خلاصه داستان فیلم درج گردیده است.

در پایان نیز اثر سینمایی از نظر ویژگی های کیفی و کمبود ها و کاستی ها مورد نقد و بررسی و تجزیه تحلیل قرار گرفته است.

بیشتر آثار معرفی شده درفصل اول به لحاظ مضمون و محتوا ارتباطی با موضوع اسارت و آزادگان ندارند و همانگونه  که ده نمکی در نوشته خود اذعان نموده،سینمای ایران در زمینه اسارت ازمناسبی  برخوردار نیست.از این رو وی تمامی آثار تولید درسینمای کشور تا زمان چاپ کتاب که حتی بصورت غیر مستقیم اشاره به اسارت داشته و یا در حاشیه آنها نشانه ای ازاسارت آزادگان دیده شده و یا در لحظاتی گذرا در ساختار روایی نامی ازاسارت و یا تصویری ازاسیر به میان کشیده شده را به میان آورده شده است در فهرست فیلم های ایرانی مرتبط با موضوع اسارت گنجانده است.

جای تاسف است که در فهرست ۴۰ فیلم ایرانی،تعداد آثاری که مضمون و محتوای اصلی آن موضوع اسارت و آزادگان باشد مانند بوی پیراهن یوسف،کیمیا،مردی شبیه باران،بازگشت پرستوها و …. به زحمت به تعداد انگشتان دودست می رسد که این مطلب نشانگر (بیانگر) محجور و مغفول ماندن یاد و خاطره عزیزان آزاده در نزد مسئولین فرهنگی و نهادهای سینمایی کشور به ویژه اهل هنر و سینماست. فصل دوم با عنوان فیلم های خارجی در برگیرنده اسامی و مشخصات بیش ازیکصد فیلم از سینمای جهان است که موضوع آن اسیر و اسارت میباشد.

در این فصل نیز همانند فصل اول پس از نام فیلم،اطلاعات کلیدی مربوط به عوامل و سازندگان فیلم شامل کارگردان ،فیلم نامه نویس،تهیه کننده،بازیگران،سال ساخت،مدت و…. و خلاصه داستان درج گردیده است.اما در این فصل فیلم ها مورد تجزیه و تحلیل و نقد و بررسی قرار نگرفته اند و فقط به ارایه اطلاعاتی درباره فیلم به صورت مختصر و کوتاه اکتفا شده است.

لازم به ذکر است پس از معرفی این یک صد فیلم،در بخش پایانی فصل دوم اسامی بیش از هشتاد فیلم سینمایی خارجی درج شده است که فاقد اطلاعات لازم و شناسنامه ی فیلم می باشد.

در معرفی این فیلم ها فقط نام کارگردان،سال ساخت،بازیگران آورده شده است.

که این مطلب نیز درباره تمامی فیلم ها فیلم های این بخش صادق نیست.بعضی فقط نام کارگردان و بازیگران را دارد برخی نام کارگردان و سال ساخت را دارد و برخی نیز فاقد هر اطلاعاتی است ظاهرا این بخش برای تکمیل تر شدن فهرست اسامی فیلم های خارجی به فصل دوم اضافه شده است.

باتوجه به کمبود آثار و منابع و ماخذ مستند و مکتوب در زمینه آزادگان و دوران اسارت در کشور چاپ و انتشار اینگونه کتاب ها فرصت مناسبی برای پژوهشگران فراهم می آورد تا با صرف وقت و هزینه کمتری درباره مقوله اسارت و زندگی اسیران ایرانی در اسارت به تحقیق و مطالعه بپردازند.

فیلم نگار اسارت،فرهنگ نامه ای است در معرفی آثارسینمایی تولید شده با موضوع اسارت که با نوشته هایی نقد گونه درباره هر فیلم همراه گردیده است.

این کتاب می تواند راهنمای مفیدی بررسی علاقمندان هنر سینما بویژه دوست داران سینمای بازداشتگاهی باشد.

در خاتمه ذکر این نکته ضروری است که با توجه به گذشت یک دهه از انتشارات این کتاب و افزایش آثار تولید شده در زمینه اسارت و آزادگان،ضروری است موسسه فرهنگی هنری شهید آوینی به چاپ مجدد آن اقدام و در چاپ جدید ضمن رفع نواقص و کاستی های کتاب و تکمیل فهرست فیلم ها نام و مشخصات مجموعه های تلویزیونی و فیلم های مستند و آثار انیمیشن (در صورت تولید)را به مجموعه فیلم های این کتاب اضافه نماید.

جا دارد از موسسه مذکور که در چاپ و انتشار کتاب های مربوط به آزادگان به ویژه کتاب های مرجع همت گماشته اند،تشکر و سپاس گذاری نماییم.

فیلم نگار اسارت با ۴۶۴ صفحه و شمارگان ۱۳۰۰ نسخه درسال ۱۳۸۴ به همت موسسه فرهنگی هنری شهید آوینی و حمایت ستاد رسیدگی به امور آزادگان چاپ و منتشر شده است

 

 

اضافه کردن دیدگاه جدید